موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه فصلنامه مطالعات و تحقیقات در علوم رفتاری 2717-1345 7 3 2025 10 08 Designing a Comprehensive Model for Preventing Student Dropout: A Meta-Synthesis Study طراحی الگوی جامع پیشگیری از ترک تحصیل دانش‌آموزان: یک مطالعه فراترکیب 41 66 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مژگان دکترای تخصصی روانشناسی تربیتی، استادیار، گروه آموزش روان شناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران فاطمه کارشناسی آموزش ابتدایی، مرکز آموزش عالی شرافت، دانشگاه فرهنگیان تهران، ایران 2025 04 12 Objective: School dropout is a complex and multifaceted challenge in educational systems with extensive individual, familial, and social consequences. This study aimed to design a comprehensive model for preventing student dropout through the systematic identification of underlying factors, explanation of consequences, and formulation of practical strategies. Methods: This study was conducted using a qualitative approach and the meta-synthesis method. A systematic search was performed in domestic and international databases to collect relevant articles, which were then screened based on inclusion and exclusion criteria. Finally, the qualitative data from selected studies were analyzed and synthesized using thematic analysis. Findings: The findings of this meta-synthesis research provide a comprehensive map of the phenomenon of student dropout. The findings were categorized into three main axes. Underlying factors were identified across six dimensions: cognitive dissonance, psycho-physical disorders, familial, economic stressors, psychosocial incompatibilities, and the educational system. Consequences included individual (e.g., psychological problems), familial (e.g., increased tension), economic (e.g., unemployment), cultural (e.g., reduced awareness), social (e.g., crime and delinquency), and educational dimensions. In response, proposed strategies were developed across seven areas: individual personality, family role, economic conditions, government role, culture building, psychological approaches, and upgrading educational standards. Conclusion: The comprehensive model designed in this study presents a three-layer framework consisting of underlying factors, consequences, and preventive strategies, emphasizing the multidimensional nature of dropout and the need for an integrated approach. Successful interventions must simultaneously focus on strengthening students' individual skills, improving the family environment, enhancing economic conditions, and upgrading the quality of the educational system. Implementing the proposed model can lead to reduced dropout rates, increased social productivity, and improved community mental health. هدف: ترک تحصیل دانش‌آموزان یکی از چالش‌های پیچیده و چندوجهی در نظام‌های آموزشی است که پیامدهای فردی، خانوادگی و اجتماعی گسترده‌ای به همراه دارد. این پژوهش با هدف طراحی یک الگوی جامع برای پیشگیری از ترک تحصیل دانش‌آموزان از طریق شناسایی نظام‌مند عوامل زمینه‌ساز، تبیین پیامدها و تدوین راهکارهای عملی انجام شد. روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و به روش فراترکیب انجام گرفت. با جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی و بین‌المللی، مقالات مرتبط جمع‌آوری و بر اساس معیارهای ورود و خروج غربالگری شدند. در نهایت، داده‌های کیفی مطالعات منتخب با استفاده از تحلیل مضمون، تجزیه، تحلیل و سنتز شدند. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش فراترکیب، نقشه جامعی از پدیدۀ ترک تحصیل در دانش آموزان ارائه می‌دهد. یافته‌ها در سه محور اصلی دسته‌بندی شد. عوامل زمینه‌ساز در شش بُعد شامل ناهمسازی شناختی، اختلالات روانی-جسمانی، خانوادگی، استرسورهای اقتصادی، ناسازگاری‌های سایکوسوشیال و نظام آموزشی شناسایی شد. پیامدها شامل ابعاد فردی (مانند مشکلات روانی)، خانوادگی (مانند تشدید تنش)، اقتصادی (مانند بیکاری)، فرهنگی (مانند کاهش آگاهی)، اجتماعی (مانند جرم و بزهکاری) و آموزشی بود. در مقابل، راهکارهای ارائه‌شده در هفت حوزه شخصیت فردی، نقش خانواده، شرایط اقتصادی، نقش دولت، فرهنگ‌سازی، رویکردهای روانی و ارتقای استانداردهای تحصیلی تدوین گردید. نتیجه‌گیری: الگوی جامع طراحی‌شده در این پژوهش، یک چارچوب سه‌لایه شامل عوامل زمینه‌ساز، پیامدها و راهکارهای پیشگیرانه را ارائه می‌دهد که بر چندبعدی بودن پدیده ترک تحصیل و نیاز به یک راهبرد یکپارچه تأکید دارد. مداخلات موفق باید همزمان بر تقویت مهارت‌های فردی دانش‌آموز، اصلاح محیط خانواده، بهبود شرایط اقتصادی و ارتقای کیفیت نظام آموزشی تمرکز کنند. پیاده‌سازی الگوی پیشنهادی می‌تواند منجر به کاهش نرخ ترک تحصیل، افزایش بهره‌وری اجتماعی و ارتقای سطح سلامت روان جامعه شود. /downloadfilepdf/14324