موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه فصلنامه مطالعات و تحقیقات در علوم رفتاری 2717-1345 7 4 2025 10 24 Analysis and Modeling of Predictors of Academic Achievement Based on Components of Hardiness and Avoidance تحلیل و مدل‌سازی پیش‌بینی‌کننده پیشرفت تحصیلی بر اساس مؤلفه‌های سخت‌کوشی و اجتناب 40 48 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA یحیی گروه روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، خراسان رضوی، ایران احسان گروه علوم تربیتی، دانشگاه بیرجند، خراسان جنوبی، ایران محدثه گروه علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اصفهان، اصفهان، ایران 2025 06 20 This research aimed to analyze and model the predictors of academic achievement based on the components of hardiness and avoidance. The statistical population consisted of 1,120 high school students (54% female, 46% male; mean age: 16.7 years) from schools in Khuzestan province, selected through stratified random sampling. The research design was descriptive-correlational and cross-sectional. Data were collected using the Student Hardiness Questionnaire, the Learning Avoidance Questionnaire, the Learning Motivation Questionnaire, and final grade point averages (as an index of academic achievement). Data were analyzed using independent t-tests, one-way ANOVA, Pearson correlation, multiple linear regression, and path analysis (Structural Equation Modeling (SEM) using AMOS software). The results showed that hardiness served as the strongest predictor of academic achievement (β = 0.58, p < 0.001), while avoidance acted as a significant negative predictor (β = −0.41, p < 0.001). The relationship between hardiness and academic achievement was significantly mediated by learning motivation (β = 0.33, p < 0.01). Furthermore, path analysis demonstrated that avoidance negatively impacts academic achievement by increasing learning anxiety (β = 0.29, p < 0.01) and decreasing self-efficacy (β = −0.35, p < 0.001). The final SEM model was confirmed with favorable goodness-of-fit indices (χ²/df = 2.14, CFI = 0.96, TLI = 0.95, RMSEA = 0.042). This study emphasizes that hardiness and avoidance are not only independent psychological components but also key mechanisms in predicting academic achievement. این پژوهش با هدف تحلیل و مدل‌سازی پیش‌بینی‌کننده‌های پیشرفت تحصیلی بر اساس مؤلفه‌های سخت‌کوشی و اجتناب انجام شد. جامعه آماری شامل ۱۱۲۰ دانش‌آموز دبیرستانی (۵۴٪ دختر، ۴۶٪ پسر؛ میانگین سنی: ۱۶.۷ سال) از مدارس استان‌ خوزستان بود که با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب گردیدند. طراحی پژوهش توصیفی-همبستگی و مقطعی بود. ابزارهای جمع‌آوری داده شامل: پرسشنامه سخت‌کوشی دانش‌آموزی، پرسشنامه اجتناب از یادگیری، پرسشنامه انگیزش یادگیری و نمره‌های نهایی پایه (به‌عنوان شاخص پیشرفت تحصیلی). داده‌ها با استفاده از آزمون‌های آماری t مستقل، آنووا یک‌طرفه، همبستگی پیرسون، رگرسیون خطی چندگانه و تحلیل مسیر (SEM با نرم‌افزار AMOS ) تحلیل شدند. نتایج نشان داد: سخت‌کوشی به‌عنوان پیش‌بینی‌کننده قوی‌ترین پیشرفت تحصیلی (β = 0.58, p < 0.001) و اجتناب به‌عنوان پیش‌بینی‌کننده منفی معنادار (β = −0.41, p < 0.001) عمل کرد؛ رابطه سخت‌کوشی و پیشرفت تحصیلی از طریق انگیزش یادگیری به‌صورت میانجی‌گری معنادار (β = 0.33, p < 0.01) می‌گذشت؛ تحلیل مسیر نشان داد که اجتناب از طریق افزایش اضطراب یادگیری (β = 0.29, p < 0.01) و کاهش خودکارآمدی (β = −0.35, p < 0.001) بر پیشرفت تحصیلی تأثیر منفی می‌گذارد. مدل نهایی SEM با شاخص‌های مناسب برازش (χ²/df = 2.14, CFI = 0.96, TLI = 0.95, RMSEA = 0.042) تأیید شد. این پژوهش تأکید می‌کند که سخت‌کوشی و اجتناب نه‌تنها مؤلفه‌های روان‌شناختی مستقل، بلکه مکانیسم‌های کلیدی در مسیر پیش‌بینی پیشرفت تحصیلی هستند.

/downloadfilepdf/19195