این پژوهش با هدف تحلیل نقش اوقات فراغت و کلاس‌های فوق‌برنامه در کاهش اختلالات روانی دانشجویان انجام شد. جامعه آماری شامل ۴۵۰ دانشجوی دانشگاه‌های دولتی و آزاد تهران (۶۰٪ زن، ۴۰٪ مرد؛ میانگین سنی: ۲۱.۳ سال) بود که با روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب گردیدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه استاندارد GHQ (سلامت عمومی خودگزارش‌شده)، پرسشنامه فعالیت‌های فراغت (LFQ) و پرسشنامه ارزیابی مشارکت در کلاس‌های فوق‌برنامه (ECEQ) جمع‌آوری شد. طراحی پژوهش توصیفی-تحلیلی و از روش‌های کمی (تحلیل همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، تحلیل مسیر) و کیفی (مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ دانشجوی برگزیده) استفاده شد. نتایج نشان داد: (۱) همبستگی معکوس معناداری بین فعالیت‌های فراغت و شدت اختلالات روانی (r = −0.47, p < 0.001)؛ (۲) مشارکت در کلاس‌های فوق‌برنامه به‌طور معناداری با کاهش اضطراب و افسردگی همراه بود (β = −0.33, p = 0.002); (۳) تحلیل مسیر حاکی از آن است که اوقات فراغت از طریق افزایش احساس کنترل درونی شامل میانجی‌گری معنادار ، β = 0.29, p < 0.01) و کاهش خستگی شناختی، سلامت روان را بهبود می‌بخشد. یافته‌های کیفی چهار محور اصلی را آشکار ساخت: ایجاد حس توازن زندگی، تقویت هویت اجتماعی، ارتقای مهارت‌های مقابله‌ای و تغییر نگرش به یادگیری غیررسمی. این پژوهش تأکید می‌کند که اوقات فراغت و کلاس‌های فوق‌برنامه نه‌تنها ابزار پیشگیری، بلکه مکانیسم‌های توانمندسازی روانی در محیط دانشگاه هستند.

اوقات فراغت کلاس‌های فوق‌برنامه اختلالات روانی دانشجویان سلامت روان.